Додека на некои фактори кои влијаат на здравјето, како што се возраста и семејната историја, не може да се влијае, има многу други кои можеме да ги држиме под контрола …
Кардиоваскуларните заболувања, високиот крвен притисок, дијабетесот, хроничните белодробни заболувања, ракот на белите дробови, дојката, грлото на матката, простатата и дебелото црево се само дел од болестите кои секојдневно одземаат животи бидејќи доцна се откриваат. Иако не можеме да влијаеме на некои фактори кои го зголемуваат ризикот од болести, како што се возраста и семејната историја, има многу други кои можеме да ги држиме под контрола, предупредува д-р Јелена Стојановиќ, општ лекар во поликлиниката „Тектум“. Меѓу нив се начинот на исхрана, времето кое го поминуваме во движење, начинот на кој реагираме на стрес, дали сме редовни на лекар и слично.
Кога зборуваме за здравјето, не можеме да не го споменеме и пушењето, кое влијае и на здравјето, понекогаш пресудно, вели нашиот соговорник.
- Кога би го намалиле не само активното пушење туку и пасивното пушење кај непушачите кои живеат со пушачи, би направиле многу за нашето здравје. Пушењето обично се поврзува со рак на белите дробови, но тоа не е така. Тоа е фактор на ризик за срцеви заболувања, миокарден инфаркт и хронична опструктивна белодробна болест, додека пасивното пушење кај децата доведува до зачестени бронхитис, пневмонија и астма – предупредува нашиот соговорник.
- Ова е и најчестата грешка што луѓето денес ја прават поради работата и лошата организација – прескокнуваат оброци. Седнуваат да јадат два пати на ден, па се прејадуваат.
Индустриски обработената храна треба да се избегнува што е можно повеќе, а да се свртиме кон сирова храна, свежо овошје и зеленчук, кои треба што помалку да се третираат.
- Помалку пржена храната, а повеќе печена и варена.Изберете домашна храна и пригответе ја дома – вели докторката.
- пешачете за здрав живот
За да бидете здрави, потребно е секој ден да одвоите половина час или час за пешачење.
Денешниот начин на живот најмногу не врзува за стол, без разлика дали на работа или дома на компјутер, со телевизор или нешто слично, а во текот на денот треба да одвоиме малку време за каква било физичка активност. Не мора да биде теретана ако не ви се допаѓа, но за човек кој води просечен живот се препорачува и дневна прошетка.
Колку помалку стрес
Пешачењето исто така може да ви помогне да го намалите стресот, следејќи ги бројните фактори на ризик кои треба да се избегнуваат за да останете здрави и во умот и во телото.
- Во денешно време е доста тешко, но треба повторно да најдеме некаква рамнотежа, па затоа треба да се погрижиме да се избегнат стресните ситуации и да не реагираме претерано на предизвиците. Имајте на ум дека реагирањето одвнатре, кога сме нервозни исто така е реакција. За да се смирите и да се опуштите, најдете релаксирачка активност која ќе ви одговара и која ќе ви го одвлече вниманието од стресните фактори, без разлика дали тоа е сликање, градинарство, јога или некое хоби кои ќе ви помогне да се дистанцирате – предлага докторка
Дружењето со пријателите го намалува и стресот, кое ни недостасуваше за време на пандемијата, кога бевме прилично изолирани еден од друг, додава д-р Стојановиќ.
- Сè што се прави во општеството е многу попријатно отколку кога го правиш сам. Осаменоста понекогаш е пријатна доколку живеете во поголема заедница и таа е постојано преполна, но само на кратко. Сите ние сме социјални суштества и сакаме да бидеме опкружени со луѓе. Ако не можеме да ја избереме околината на работа, барем во слободното време можеме – не потсетува докторката.
Душеци и перници
За добар сон, кој е составен дел од здравјето, важно е рано да си легнете и да станете во зори, додава нашиот соговорник.
Нивото на хормоните се менува наутро околу осум часот, кога се зголемува нивото на кортизол, а тоа е еден од најадекватните периоди за станување, вклучително и викендите, бидејќи организмот е полн со енергија. Не треба да се будиме насилно, туку природно, откако ќе спиеме и ќе се одмориме, што значи дека треба и порано да си легнуваме ако е потребно. Важен е и добар кревет, удобен душек и перница, се што може да придонесе за заживување на сонот, бидејќи добриот сон е основа на здравиот живот. Потребите за спиење се индивидуални, на некои им треба помалку, а на некои повеќе време за ресетирање, па затоа не може да се дадат општи совети. Пред спиење избегнувајте се што го стимулира мозокот и опуштете се со книга наместо со телефон – советува д-р Стојановиќ.
Превентивни прегледи
И превентивните прегледи се дел од културата на здравје и грижа за себе, па затоа треба секоја година да го посетувате избраниот лекар, иако не ви е „ништо“.Еднаш годишно треба да се прави генерален преглед кој вклучува интервју т.е. анамнеза, физички преглед – мерење на притисок, висина, тежина, обем на половината и колковите, како и лабораториска анализа на крв и урина и основна здравствена процена. Има и скрининг за рак на дебелото црево, дојката и грлото на матката, а за секој од нив се проценува време од кога ќе почнат редовно да работат. Скрининг за дијабетес има и за кардиоваскуларни заболувања, додека кај мажите се препорачува преглед на уролог после 45-50. години. Сите овие скрининзи се прилично едноставни, неинвазивни, удобни и безбедни и можат рано да ни укажат на можен проблем, кој потоа може навреме да се реши, додека е сеуште возможен – вели докторката.
